Daltononderwijs

Daltononderwijs

Wij geven les volgens de zes kernwaarden van het daltononderwijs

De Waterkant is een openbare daltonschool. We gaan ervan uit dat kinderen in staat zijn keuzes te maken en verantwoordelijkheid te dragen voor hun eigen ontwikkeling. Elke leerling wordt bij het leren serieus genomen. Onze schoolorganisatie is afgestemd op dit vertrouwen in leerlingen.

Het daltononderwijs vindt zijn oorsprong aan het begin van de vorige eeuw. De Amerikaanse Helen Parkhurst stond voor een haast onmogelijke taak: goed onderwijs geven aan 40 kinderen verdeeld over acht leerjaren. Ze ontwikkelde noodgedwongen een onderwijssysteem waarin onder andere zelfwerk-zaamheid een grote rol speelt. Door op deze manier te werken verschafte ze zich de tijd om leerlingen individueel te helpen.

Het daltonconcept komt voort uit de ideeën van Helen Parkhurst, die haar visie op het onderwijs in de plaats Dalton in de Verenigde Staten in de praktijk bracht. Het daltononderwijs dankt zijn naam aan dit plaatsje. Nu, ruim een eeuw later, gebruikt De Waterkant deze ideeën van Parkhurst voor een eigentijdse en effectieve invulling van ons daltononderwijs.

Centraal bij het daltononderwijs staan zes principes die nauw met elkaar zijn verbonden:
• Vrijheid en verantwoordelijkheid
• Zelfstandigheid
• Samenwerking
• Effectiviteit/doelmatigheid
• Reflectie
• Borging

Deze daltonprincipes worden door alle dalton(basis)scholen onderschreven.

1. Vrijheid / verantwoordelijkheid

Vrijheid en verantwoordelijkheid zijn twee kanten van dezelfde medaille. Het een kan niet zonder het ander. Het daltononderwijs ziet een kind als een persoon die zelf mag en kan kiezen en die voor de gevolgen van zijn keuzes zelf de verantwoordelijkheid draagt. Vrijheid in het daltononderwijs betekent de gelegenheid krijgen om taakwerk zelf te organiseren. De opgegeven leerstof en de eisen die daaraan worden gesteld, de tijdslimiet, de werkafspraken en de schoolafspraken vormen de grenzen waarbinnen de kinderen hun vrijheid leren te gebruiken.

Een kind leert verantwoordelijkheid voor zichzelf en zijn omgeving te dragen, als zijn omgeving hem daarvoor de ruimte en mogelijkheden biedt. Door kinderen meer vrijheid te bieden kunnen zij eigen keuzes maken en een actieve leerhouding ontwikkelen.

Het is de taak van de leerkracht om ieder kind een structuur te bieden om vrijheid binnen grenzen te leren hanteren. Kinderen krijgen de ruimte om te ontdekken en experimenteren, maar worden ook tegelijkertijd geconfronteerd met de relatie tussen wat zij doen en wat dat oplevert.

2. Zelfstandigheid

Zelfstandigheid kan alleen gedijen als kinderen voldoende vrijheid en verantwoordelijkheid wordt geboden. Zelfstandig leren en werken op een daltonschool is actief leren en werken. Een leerling wil doelgericht een klus klaren en is in staat om indien nodig tijdens dit leerproces hulp te zoeken. Deze manier van werken stimuleert het probleemoplossend denken van een leerlingen. Om later als volwassene goed te kunnen functioneren moet een leerling leren beoordelen welke beslissingen hij/zij moet nemen en wat de gevolgen daarvan zijn. De keuzevrijheid dwingt een leerlingen tot het nemen van zelfstandige beslissingen die voor hem effectief en verantwoord zijn.

3. Samenwerken

Een daltonschool is een leefgemeenschap waar kinderen, ouders, personeel op een natuurlijke en gestructureerde wijze samen leven en werken. Een daltonschool is ook een leeromgeving waar kinderen en leerkrachten iets van en met elkaar leren. Doordat kinderen samen met leerkrachten en andere kinderen aan hun leertaken werken, leren zij met elkaar om te gaan en leren zij dat zij elkaar kunnen helpen. Het verwerven van kennis en vaardigheden in samenwerking met anderen verdiept het leren. Samenwerken is iets dat net als alle andere vaardigheden geleerd en geoefend moet worden.

4. Reflectie

Reflectie en evaluatie dragen in hoge mate bij tot een verkenning van de leerweg om het beoogde doel te bereiken. Eigenaarschap en verantwoordelijkheid worden bereikt door vooruit en terug te kijken.
Het 'leren leren' van het kind wordt gestimuleerd. Leren wordt uitdagender wanneer het kind inzicht krijgt in het niveau van bekwaamheid. Reflectie vergroot de zelfstandigheid van het kind. Elke dag kijken we met de leerlingen terug naar de processen en producten. Daarbij is het noodzakelijk dat doelen duidelijk zijn voor de leerling. Wij leren de kinderen te reflecteren op het eigen handelen. Hiertoe stellen kinderen zich de volgende vragen.

• Hoe is het werk gegaan?
• Snap ik het?
• Hoe leer ik het best?
• Waar ben ik trots op?
• Wat vind ik nog lastig?
Het reflecteren vindt plaats in gesprekjes met de leerkracht en klasgenoten, aan de hand van het werk op de weektaak en minimaal twee keer per jaar bij de ouder-kindgesprekken.

Ook de leerkrachten reflecteren stelselmatig op hun eigen handelen/ eigen onderwijspraktijk. Op school-niveau vindt reflectie voortdurend plaats.

5. Effectiviteit/doelmatigheid

Het daltononderwijs is gericht op een effectieve inzet van tijd, menskracht en middelen. Wij streven ernaar te differentiëren, zodat alle leerlingen zo veel mogelijk datgene leren wat zij moeten leren, op de manier die het beste bij hen past. Wij richten de leertijd zo efficiënt mogelijk in met als doel te zorgen, dat de kinderen aan het werk zijn en geholpen en begeleid kunnen worden.

6. Borgen

De afspraken die wij met elkaar maken, komen regelmatig terug. Wat is belangrijk, is het nog zo als wij afgesproken hebben? Dit gebeurt op teamniveau en op klassenniveau. Hiervoor hebben wij regelmatig gesprekken met groepen, individuele leerlingen, team en leerkrachten onderling. Daltonscholen borgen hun kernwaarden door middel van een planmatige zelfevaluatie en visitatie. De Nederlandse Dalton Vereniging geeft licenties en certificaten af aan instituten, scholen en personen als zij er blijk van geven de kernwaarden op goede wijze in de praktijk vorm en inhoud te hebben gegeven.

Werkwijze

Een middel om het een en ander te bereiken is de taak. Er zijn klassikale instructiemomenten, waarna de leerlingen zelfstandig en keuzes makend aan het werk gaan.
De vierjarige kleuter is nog erg speels en heeft nog niet zoveel te maken gehad met eigen verantwoordelijkheid en moet de grenzen van de geboden vrijheid nog verkennen.
Een twaalfjarig kind is beter in staat om eigen verantwoordelijkheid te dragen, zelfstandig taken uit te voeren en waar nodig zinvol samen te werken met een ander.
• De kleuters maken kennis met taken en taakjes. Zij leren te kiezen voor een bepaald werkje en dit uit te voeren.
• In de onderbouw leren de kinderen, dat er op een ochtend of middag meer taken te doen zijn. Dit gaat langzaam over in een dagtaak.
• In de middenbouw wordt gewerkt aan de invulling van een taak, die meer dagen in beslag neemt.
• De bovenbouwkinderen werken met een weektaak.

De kinderen werken zelfstandig of samen met anderen aan de taken. Daarnaast wordt ook klassikaal lesgegeven.

Op dinsdag 15 oktober 2013 is De Waterkant bezocht door de Nederlandse Dalton Vereniging. Onze licentie is voor 5 jaar verlengd.

Meer informatie over het daltononderwijs op De Waterkant is te vinden in het Daltonbeleidsplan. Het Daltonbeleidsplan kunt u opvragen bij de daltoncoördinator.

Het verslag van de visitatie vindt u hier.